Umowa zlecenie: ile netto z brutto? Oblicz sam i poznaj ulgi!

Rozumienie, jak kwota brutto na umowie zlecenia przekłada się na realne wynagrodzenie netto, jest kluczowe dla każdego zleceniobiorcy. W tym praktycznym przewodniku przeprowadzę Cię przez wszystkie etapy obliczeń, wyjaśniając, jakie potrącenia (ZUS, zdrowotna, PIT) wpływają na Twoją wypłatę oraz jak Twój status (np. student, wiek do 26 lat, inne zatrudnienie) może znacząco zmienić ostateczną kwotę „na rękę”. Moim celem jest, abyś po lekturze dokładnie wiedział, ile faktycznie otrzymasz za swoją pracę.

Brutto a netto na umowie zleceniu: dlaczego wynagrodzenie na rękę jest niższe?

Z pewnością spotkałeś się z sytuacją, że kwota wynagrodzenia, którą widziałeś na umowie (kwota brutto), różniła się od tej, która faktycznie wpłynęła na Twoje konto (kwota netto). Ta różnica nie jest przypadkowa. Wynika ona z obowiązkowych potrąceń, które każdy zleceniodawca musi odprowadzić w Twoim imieniu. W dalszej części artykułu szczegółowo omówię każdy z tych elementów, abyś dokładnie wiedział, dlaczego Twoje wynagrodzenie „na rękę” jest niższe.

Czym jest kwota brutto, a czym netto: kluczowe definicje, które musisz znać

Zacznijmy od podstaw, abyśmy mieli jasność co do terminologii. Kwota brutto to całkowite wynagrodzenie, które zleceniodawca zobowiązał się Ci wypłacić za wykonaną pracę, zanim zostaną odliczone jakiekolwiek składki czy podatki. Jest to punkt wyjścia do wszelkich dalszych obliczeń.

Z kolei kwota netto to realne wynagrodzenie, które faktycznie otrzymujesz „na rękę” po odliczeniu wszystkich obowiązkowych potrąceń. To właśnie ta suma ląduje na Twoim koncie bankowym i jest do Twojej dyspozycji.

Minimalna stawka godzinowa w 2026 roku: ile musisz zarobić?

Warto wiedzieć, że również umowy zlecenia podlegają regulacjom dotyczącym minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku minimalna stawka godzinowa dla umowy zlecenia wynosi 31,40 zł brutto. Oznacza to, że zleceniodawca nie może zaoferować Ci niższej stawki za godzinę pracy. Jest to istotna informacja, która stanowi punkt odniesienia przy negocjowaniu warunków umowy i planowaniu swoich finansów.

Główne potrącenia z wynagrodzenia: co obniża twoją wypłatę?

Przechodzimy teraz do sedna sprawy, czyli do elementów, które bezpośrednio wpływają na zmniejszenie Twojego wynagrodzenia brutto do kwoty netto. W przypadku umowy zlecenia mówimy o trzech głównych kategoriach potrąceń: składkach na ubezpieczenia społeczne (ZUS), składce na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczce na podatek dochodowy (PIT). Każda z nich ma swoje specyficzne zasady obliczania i cel.

Składki ZUS: twoja przyszła emerytura i zabezpieczenie

Składki na ubezpieczenia społeczne, potocznie nazywane składkami ZUS, to obowiązkowe opłaty, które mają zapewnić Ci świadczenia w przyszłości. Finansują one między innymi Twoją emeryturę, renty w przypadku utraty zdolności do pracy, a także świadczenia chorobowe, jeśli zdecydujesz się na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Ich rola jest nie do przecenienia w kontekście Twojego długoterminowego bezpieczeństwa finansowego.

Składka emerytalna i rentowa: ile dokładnie trafia do ZUS?

• Składka emerytalna: 19,52% podstawy wymiaru (9,76% finansuje zleceniobiorca, 9,76% zleceniodawca).
• Składka rentowa: 8% podstawy wymiaru (1,5% finansuje zleceniobiorca, 6,5% zleceniodawca).
• Składka wypadkowa: od 0,67% do 3,86% (w całości finansuje zleceniodawca).

Z Twojego wynagrodzenia brutto, jako zleceniobiorcy, potrąca się łącznie 11,26% na te składki (9,76% emerytalna + 1,5% rentowa). Są to obowiązkowe obciążenia, które musisz wziąć pod uwagę, obliczając swoje netto.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe: czy warto je opłacać?

W przeciwieństwie do składek emerytalnej i rentowej, ubezpieczenie chorobowe jest dla zleceniobiorcy dobrowolne. Wynosi ono 2,45% podstawy wymiaru i w całości jest finansowane przez Ciebie. Jeśli zdecydujesz się na jego opłacanie, zyskujesz prawo do zasiłku chorobowego w przypadku choroby, zasiłku macierzyńskiego czy opiekuńczego. Moim zdaniem, warto rozważyć tę opcję, zwłaszcza jeśli umowa zlecenie jest Twoim głównym źródłem dochodu i nie masz innego tytułu do ubezpieczenia chorobowego.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne: dlaczego jest obowiązkowa?

Składka na ubezpieczenie zdrowotne to kolejny obowiązkowy element, który pomniejsza Twoje wynagrodzenie. Wynosi ona 9% podstawy wymiaru i jest kluczowa dla Twojego dostępu do publicznej opieki zdrowotnej. Co ważne, podstawą do obliczenia tej składki nie jest kwota brutto, lecz kwota brutto pomniejszona o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez Ciebie (czyli o wspomniane wcześniej 11,26% lub 13,71%, jeśli opłacasz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe). To istotna różnica, którą należy uwzględnić w obliczeniach.

Zaliczka na podatek dochodowy (PIT): jak jest obliczana?

Ostatnim, ale nie mniej ważnym potrąceniem jest zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT). Aby ją obliczyć, najpierw musimy ustalić podstawę opodatkowania. Robimy to, odejmując od kwoty brutto składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę oraz koszty uzyskania przychodu (o których za chwilę). Standardowa stawka podatku wynosi 12% dla dochodu do 120 000 zł rocznie. Pamiętaj, że jest to zaliczka, a ostateczne rozliczenie następuje w rocznym zeznaniu podatkowym.

Obliczanie wynagrodzenia netto z umowy zlecenia: przewodnik krok po kroku

Teraz, gdy znamy już wszystkie składowe, przejdźmy do praktyki. Poniżej przedstawiam szczegółowy, krok po kroku, przewodnik, który pozwoli Ci samodzielnie obliczyć wynagrodzenie netto ze standardowej umowy zlecenia. Załóżmy, że jesteś osobą powyżej 26. roku życia, niebędącą studentem i nieposiadającą innego zatrudnienia, a także nie opłacasz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Krok 1: Obliczamy składki na ubezpieczenia społeczne

1. Pomnóż kwotę brutto przez 11,26% (9,76% składka emerytalna + 1,5% składka rentowa).
2. Przykład: Jeśli Twoje wynagrodzenie brutto wynosi 4000 zł, składki społeczne wyniosą: 4000 zł * 11,26% = 450,40 zł.
3. Jeśli opłacasz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, pomnóż kwotę brutto przez 13,71% (11,26% + 2,45%).

Krok 2: Ustalamy podstawę wymiaru składki zdrowotnej i jej wysokość

1. Od kwoty brutto odejmij składki na ubezpieczenia społeczne, które obliczyłeś w Kroku 1. Otrzymana kwota to podstawa wymiaru składki zdrowotnej.
2. Pomnóż podstawę wymiaru składki zdrowotnej przez 9%.
3. Przykład: Podstawa wymiaru składki zdrowotnej: 4000 zł - 450,40 zł = 3549,60 zł.
4. Składka zdrowotna: 3549,60 zł * 9% = 319,46 zł.

Krok 3: Wyliczamy koszty uzyskania przychodu (KUP)

1. Od kwoty brutto odejmij składki na ubezpieczenia społeczne (jak w Kroku 2).
2. Otrzymaną kwotę pomnóż przez 20% (standardowe koszty uzyskania przychodu).
3. Przykład: Kwota do obliczenia KUP: 4000 zł - 450,40 zł = 3549,60 zł.
4. Koszty uzyskania przychodu: 3549,60 zł * 20% = 709,92 zł.

Krok 4: Ustalamy podstawę opodatkowania i obliczamy zaliczkę na PIT

1. Od kwoty brutto odejmij składki na ubezpieczenia społeczne (Krok 1) oraz koszty uzyskania przychodu (Krok 3). Otrzymana kwota to podstawa opodatkowania.
2. Zaokrąglij podstawę opodatkowania do pełnych złotych w dół.
3. Pomnóż zaokrągloną podstawę opodatkowania przez 12% (stawka podatku).
4. Od otrzymanej kwoty odejmij kwotę zmniejszającą podatek (jeśli złożyłeś PIT-2, o czym więcej za chwilę).
5. Zaokrąglij zaliczkę na podatek do pełnych złotych w górę.
6. Przykład: Podstawa opodatkowania: 4000 zł - 450,40 zł - 709,92 zł = 2839,68 zł.
7. Zaokrąglamy do 2839 zł (lub 2840 zł w zależności od interpretacji, dla uproszczenia zaokrąglamy standardowo). Przyjmijmy 2840 zł dla dalszych obliczeń.
8. Zaliczka na PIT: 2840 zł * 12% = 340,80 zł.
9. Jeśli nie złożono PIT-2, nie odejmujemy kwoty zmniejszającej podatek.
10. Zaokrąglamy do pełnych złotych w górę: 341 zł.

Krok 5: Finał, czyli obliczenie twojej kwoty netto "na rękę"

1. Od kwoty brutto odejmij sumę wszystkich potrąceń: składki na ubezpieczenia społeczne (Krok 1), składkę na ubezpieczenie zdrowotne (Krok 2) oraz zaliczkę na podatek dochodowy (Krok 4).
2. Przykład: Kwota netto: 4000 zł - 450,40 zł - 319,46 zł - 341 zł = 2889,14 zł.

Student i młody pracownik: jak status wpływa na twoje wynagrodzenie netto?

W polskim systemie prawnym istnieją pewne preferencje dla młodych osób, które mogą znacząco wpłynąć na wysokość wynagrodzenia netto z umowy zlecenia. Status studenta lub wiek poniżej 26. roku życia to czynniki, które mogą sprawić, że Twoje wynagrodzenie „na rękę” będzie znacznie wyższe niż w standardowym przypadku. Przyjrzyjmy się temu bliżej.

Fenomen umowy zlecenia dla studenta do 26 lat: dlaczego brutto = netto?

To jeden z najbardziej korzystnych scenariuszy! Jeśli jesteś studentem lub uczniem i nie ukończyłeś 26. roku życia, Twoja umowa zlecenie jest zwolniona z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo, dzięki tzw. Uldze dla Młodych (Zerowy PIT), jesteś zwolniony z podatku dochodowego do limitu 85 528 zł rocznie. W praktyce oznacza to, że dla studenta do 26. roku życia, kwota brutto jest równa kwocie netto (do wspomnianego limitu). To ogromna ulga i realny zysk!

Ulga dla młodych (Zerowy PIT) dla osób niebędących studentami: jak to działa i kto płaci ZUS?

Ulga dla Młodych, czyli Zerowy PIT, przysługuje wszystkim osobom, które nie ukończyły 26. roku życia, niezależnie od tego, czy są studentami, czy nie. Podobnie jak w przypadku studentów, oznacza to zwolnienie z podatku dochodowego do limitu 85 528 zł rocznie. Jest tu jednak kluczowa różnica: osoby do 26. roku życia, które nie są studentami, obowiązkowo opłacają składki ZUS (społeczne i zdrowotne) na standardowych zasadach. Zatem ich brutto nie będzie równe netto, ale będzie wyższe niż u osoby powyżej 26. roku życia, ze względu na brak PIT.

Koniec studiów lub 26. urodziny w trakcie umowy: co się zmienia w twoich zarobkach?

Warto pamiętać, że status studenta i wiek to czynniki dynamiczne. W momencie, gdy ukończysz 26. rok życia lub stracisz status studenta (np. obronisz dyplom), zasady potrąceń z Twojej umowy zlecenia ulegną zmianie. Od tego momentu zleceniodawca będzie zobowiązany do naliczania i odprowadzania składek ZUS (społecznych i zdrowotnej) oraz zaliczki na podatek dochodowy (jeśli nie kwalifikujesz się do Ulgi dla Młodych). To naturalnie przełoży się na niższą kwotę netto, dlatego ważne jest, aby być świadomym tych progów i odpowiednio wcześniej zaplanować swoje finanse.

Zbieg tytułów ubezpieczeń: umowa zlecenie a etat

Często zdarza się, że zleceniobiorca ma jednocześnie kilka źródeł dochodu, na przykład pracuje na etacie i dorabia na umowie zlecenia. W takiej sytuacji mówimy o tzw. zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Zasady opłacania składek ZUS z umowy zlecenia mogą się wówczas różnić, co ma bezpośredni wpływ na Twoje wynagrodzenie netto.

Kiedy z umowy zlecenia płacisz tylko składkę zdrowotną?

To bardzo częsty scenariusz. Jeśli jesteś zatrudniony na umowę o pracę i z tego tytułu osiągasz wynagrodzenie w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia krajowego, to z Twojej umowy zlecenia obowiązkowo opłacana jest tylko składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%). Składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) z umowy zlecenia są w tym przypadku dobrowolne. Jest to korzystne rozwiązanie, ponieważ znacząco zwiększa kwotę netto otrzymywaną z tytułu zlecenia.

Co, jeśli twoje wynagrodzenie z etatu jest niższe niż minimalne?

Sytuacja zmienia się, jeśli Twoje wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe niż minimalne wynagrodzenie krajowe. W takim przypadku, aby spełnić warunek objęcia ubezpieczeniami społecznymi od co najmniej minimalnej podstawy, z umowy zlecenia obowiązkowo opłacane są zarówno składki na ubezpieczenia społeczne, jak i zdrowotne. Oznacza to, że potrącenia z umowy zlecenia będą znacznie wyższe, a kwota netto niższa, niż w sytuacji, gdybyś zarabiał na etacie co najmniej minimalną krajową.

Dodatkowe czynniki wpływające na wysokość wynagrodzenia netto

Poza podstawowymi składkami i statusem zleceniobiorcy, istnieją również inne, mniej standardowe, ale równie ważne czynniki, które mogą mieć wpływ na ostateczną kwotę Twojego wynagrodzenia netto. Warto je znać, aby maksymalnie wykorzystać dostępne możliwości.

50% koszty uzyskania przychodu: kiedy możesz je zastosować i jak podnoszą pensję netto?

Standardowe koszty uzyskania przychodu wynoszą 20%, ale w niektórych przypadkach mogą sięgać aż 50%. Taka możliwość pojawia się zazwyczaj w umowach, które dotyczą przeniesienia praw autorskich lub praw pokrewnych (np. dla twórców, artystów, programistów). Zastosowanie 50% KUP oznacza, że podstawa opodatkowania jest znacznie niższa, co w konsekwencji prowadzi do niższej zaliczki na podatek dochodowy i wyższej kwoty netto. Jeśli Twoja praca ma charakter twórczy, zawsze upewnij się, czy możesz skorzystać z tej preferencji.

Umowa zlecenie do 200 zł: na czym polega uproszczony, zryczałtowany podatek?

Istnieje specjalna zasada dla umów zlecenia o niewielkiej wartości. Jeśli kwota należności z umowy zlecenia nie przekracza 200 zł brutto i jest zawarta z osobą niebędącą pracownikiem zleceniodawcy, wówczas pobierany jest zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 12% przychodu. W tym przypadku nie odlicza się kosztów uzyskania przychodu ani składek ZUS (jeśli umowa jest objęta ubezpieczeniami). Jest to uproszczona forma opodatkowania, która ma zastosowanie tylko w tych specyficznych warunkach.

Wpływ oświadczenia PIT-2 na comiesięczną zaliczkę podatkową i kwotę netto

Oświadczenie PIT-2 to dokument, który możesz złożyć u swojego zleceniodawcy. Pozwala ono na comiesięczne pomniejszenie zaliczki na podatek dochodowy o kwotę zmniejszającą podatek, która obecnie wynosi 300 zł. Złożenie PIT-2 sprawia, że Twoje miesięczne wynagrodzenie netto jest wyższe, ponieważ mniej pieniędzy jest od razu odprowadzane na poczet podatku. Jest to bardzo praktyczne rozwiązanie, które poprawia Twoją płynność finansową w ciągu roku, zamiast czekać na zwrot nadpłaconego podatku po rozliczeniu rocznym. Zdecydowanie polecam złożenie PIT-2, jeśli tylko masz taką możliwość i nie składasz go już u innego płatnika.

Przykłady obliczeń i przydatne narzędzia online

Teoria to jedno, ale praktyka to drugie. Abyś mógł jeszcze lepiej zrozumieć, jak wszystkie te zasady przekładają się na konkretne liczby, przygotowałem dwa przykłady obliczeń. Dodatkowo, podpowiem, gdzie szukać narzędzi, które ułatwią Ci szybkie sprawdzenie wynagrodzenia.

Przykład 1: Obliczenie netto dla kwoty 4000 zł brutto (osoba powyżej 26 lat)

Załóżmy, że Aleksander (powyżej 26 lat, nie student, bez innego zatrudnienia, bez dobrowolnego chorobowego, bez złożonego PIT-2) ma umowę zlecenie na kwotę 4000 zł brutto.

1. Składki na ubezpieczenia społeczne (finansowane przez Aleksandra):
   • 4000 zł * 11,26% = 450,40 zł
2. Podstawa wymiaru składki zdrowotnej i jej wysokość:
   • Podstawa: 4000 zł - 450,40 zł = 3549,60 zł
   • Składka zdrowotna: 3549,60 zł * 9% = 319,46 zł
3. Koszty uzyskania przychodu (KUP):
   • Podstawa KUP: 4000 zł - 450,40 zł = 3549,60 zł
   • KUP: 3549,60 zł * 20% = 709,92 zł
4. Podstawa opodatkowania i zaliczka na PIT:
   • Podstawa opodatkowania: 3549,60 zł - 709,92 zł = 2839,68 zł
   • Zaokrąglona podstawa: 2840 zł
   • Zaliczka na PIT (12%): 2840 zł * 12% = 340,80 zł
   • Zaokrąglona zaliczka: 341 zł (brak PIT-2)
5. Kwota netto "na rękę":
   • 4000 zł (brutto) - 450,40 zł (ZUS) - 319,46 zł (zdrowotna) - 341 zł (PIT) = 2889,14 zł

Przykład 2: Obliczenie netto dla tej samej kwoty dla studenta

Teraz wyobraźmy sobie, że Aleksander jest studentem i ma 22 lata. Jego umowa zlecenie również opiewa na kwotę 4000 zł brutto. W tym przypadku, dzięki zwolnieniu z ZUS, składki zdrowotnej i PIT (do limitu Ulgi dla Młodych), jego kwota netto będzie znacznie wyższa.

Dla studenta do 26. roku życia, kwota brutto jest równa kwocie netto (do limitu 85 528 zł rocznie). Zatem Aleksander otrzyma 4000 zł netto.

Przeczytaj również: Jak zdobywać zlecenia budowlane w 2026? Poradnik dla firm

Nie chcesz liczyć ręcznie? Poznaj najlepsze kalkulatory online

Samodzielne obliczenia są świetne do zrozumienia mechanizmów, ale na co dzień możesz skorzystać z gotowych narzędzi. W internecie znajdziesz wiele kalkulatorów wynagrodzeń dla umowy zlecenia, które szybko i precyzyjnie wyliczą Twoje netto. Wystarczy wpisać kwotę brutto i zaznaczyć odpowiednie opcje (np. status studenta, wiek, dobrowolne chorobowe, PIT-2), a kalkulator wykona wszystkie obliczenia za Ciebie. To wygodne i niezawodne rozwiązanie, które polecam każdemu.