Zwolnienie lekarskie (L4) to czas, w którym pracownik, choć niezdolny do pracy, wciąż ma zapewnione świadczenia. Jednak kwestia tego, kto i jakie składki ZUS opłaca w tym okresie, bywa źródłem wielu pytań. Ten artykuł ma za zadanie precyzyjnie wyjaśnić obowiązki składkowe, rozwiewając wszelkie wątpliwości dotyczące odpowiedzialności pracodawcy i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Składki ZUS na L4: Kto i kiedy płaci za pracownika na zwolnieniu lekarskim?
- Pracodawca opłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 33 (lub 14 dla 50+) dni L4, naliczając od niego składkę zdrowotną, emerytalną i rentową.
- Od wynagrodzenia chorobowego nie nalicza się składek chorobowej i wypadkowej.
- Po upływie tego okresu ZUS wypłaca zasiłek chorobowy, od którego nie są odprowadzane żadne składki ZUS (społeczne ani zdrowotne).
- Okres pobierania zasiłku chorobowego, mimo braku składek, wlicza się do stażu pracy uprawniającego do emerytury/renty.
- Pracodawca nadal wykazuje pracownika w raportach ZUS, nawet gdy ZUS wypłaca zasiłek, z zerowymi podstawami i składkami.
Składki ZUS na L4: Kto i kiedy płaci za pracownika?
Kluczowe dla zrozumienia obowiązków składkowych podczas zwolnienia lekarskiego jest rozróżnienie między wynagrodzeniem chorobowym a zasiłkiem chorobowym. Wynagrodzenie chorobowe to świadczenie wypłacane przez pracodawcę z własnych środków za pierwsze dni niezdolności do pracy. Z kolei zasiłek chorobowy to świadczenie finansowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które pracownik otrzymuje po wyczerpaniu okresu płatności wynagrodzenia chorobowego przez pracodawcę. To właśnie od tego, kto w danym momencie wypłaca świadczenie, zależy, jakie składki są odprowadzane i przez kogo.Pierwsze dni zwolnienia lekarskiego mają fundamentalne znaczenie dla obowiązków składkowych. Zgodnie z przepisami, pracodawca jest zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia chorobowego przez określony czas standardowo przez 33 dni w roku kalendarzowym. W przypadku pracowników, którzy ukończyli 50. rok życia, okres ten jest skrócony do 14 dni. W tym właśnie okresie pracodawca, jako płatnik, nalicza i opłaca część składek ZUS. Po przekroczeniu tych limitów, obowiązek wypłaty świadczenia, a co za tym idzie kwestie składkowe, przechodzą na ZUS.
Pierwsze dni L4: Jakie składki ZUS opłaca pracodawca?
Gdy pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim, to właśnie za pierwsze 33 dni (lub 14 dni dla pracowników po 50. roku życia) w danym roku kalendarzowym, pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe z własnych środków. Jest to podstawowy obowiązek pracodawcy, mający na celu zapewnienie pracownikowi dochodu w początkowym okresie niezdolności do pracy.Od kwoty wypłaconego wynagrodzenia chorobowego pracodawca ma obowiązek naliczyć i opłacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9%. Jest to niezmienny obowiązek, który gwarantuje pracownikowi dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej, nawet w okresie niezdolności do pracy.
Co więcej, od wynagrodzenia chorobowego pracodawca nalicza i opłaca również składki na ubezpieczenia społeczne, a konkretnie na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Dzięki temu, mimo choroby, okres ten wlicza się do stażu pracy, a pracownik nie traci cennych lat, które będą miały wpływ na wysokość jego przyszłej emerytury czy renty.
Warto podkreślić, że dla pracowników, którzy ukończyli 50. rok życia, ustawodawca przewidział pewien wyjątek. Okres, za który pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe, jest skrócony do 14 dni w roku kalendarzowym. Po upływie tego czasu, podobnie jak w przypadku młodszych pracowników, obowiązek wypłaty świadczenia przejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.Długotrwałe L4: Kiedy ZUS przejmuje obowiązki?
Po wyczerpaniu okresu, za który pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe (czyli po 33 lub 14 dniach niezdolności do pracy w roku kalendarzowym), wypłatę świadczenia przejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie to przyjmuje formę zasiłku chorobowego i jest finansowane bezpośrednio z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co odciąża budżet pracodawcy.
To kluczowa informacja: od kwoty zasiłku chorobowego, wypłacanego przez ZUS, nie odprowadza się żadnych składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) ani na ubezpieczenie zdrowotne. Jest to istotna różnica w porównaniu do wynagrodzenia chorobowego. Jedynym potrąceniem od zasiłku chorobowego jest zaliczka na podatek dochodowy.Mimo braku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, okres pobierania zasiłku chorobowego jest uznawany za tzw. okres składkowy. Oznacza to, że wlicza się on do stażu pracy, który jest niezbędny do nabycia prawa do emerytury lub renty. Pracownik nie musi więc obawiać się, że długa choroba negatywnie wpłynie na jego przyszłe świadczenia.
Pozostałe składki: Chorobowa i wypadkowa podczas L4
Zastanawiając się nad składkami ZUS na L4, często pojawia się pytanie o ubezpieczenie chorobowe. Składka na ubezpieczenie chorobowe jest opłacana po to, aby pracownik miał prawo do świadczeń z tytułu choroby, takich jak właśnie wynagrodzenie chorobowe czy zasiłek chorobowy. Dlatego też nie jest ona opłacana od wynagrodzenia za czas choroby, ponieważ to świadczenie samo w sobie jest efektem wcześniejszego opłacania tej składki. Byłoby to podwójne obciążenie i sprzeczne z logiką systemu.
Podobnie sytuacja wygląda ze składką na ubezpieczenie wypadkowe. Ubezpieczenie to ma na celu pokrycie świadczeń w przypadku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Składka wypadkowa jest naliczana od wynagrodzenia za pracę. W okresie niezdolności do pracy z powodu choroby, pracownik nie wykonuje pracy, a więc nie jest narażony na ryzyko wypadku przy pracy. Z tego względu, od wynagrodzenia chorobowego również nie opłaca się składki na ubezpieczenie wypadkowe.
Składki ZUS na L4: Podsumowanie obowiązków w pigułce
Podsumowując, obowiązki związane z opłacaniem składek ZUS podczas zwolnienia lekarskiego można ująć w kilku kluczowych punktach:
-
W przypadku krótkiego L4 (do 33/14 dni) obowiązki pracodawcy:
- Pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe z własnych środków.
- Od tego wynagrodzenia nalicza i opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne (9%).
- Nalicza i opłaca również składki na ubezpieczenia społeczne: emerytalne i rentowe.
- Nie nalicza się składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe.
-
W przypadku długotrwałej choroby (powyżej 33/14 dni) rola ZUS i brak składek:
- Wypłatę świadczenia przejmuje ZUS w formie zasiłku chorobowego.
- Od zasiłku chorobowego nie odprowadza się żadnych składek ZUS (społecznych ani zdrowotnych).
- Potrącana jest jedynie zaliczka na podatek dochodowy.
- Okres pobierania zasiłku chorobowego wlicza się do stażu pracy uprawniającego do emerytury/renty, mimo braku składek.
Nawet w sytuacji, gdy to ZUS wypłaca zasiłek chorobowy, rola pracodawcy nie kończy się całkowicie. Pracodawcy zatrudniający powyżej 20 ubezpieczonych często pełnią funkcję płatnika zasiłków, co oznacza, że wypłacają zasiłek w imieniu ZUS, a następnie rozliczają te kwoty w deklaracjach. Niezależnie od tego, czy pracodawca jest płatnikiem zasiłków, czy nie, ma on obowiązek wykazywać pracownika w miesięcznych raportach ZUS RCA. W okresie pobierania zasiłku chorobowego, raport ten będzie zawierał zerowe podstawy wymiaru składek i zerowe składki, ale z odpowiednim kodem świadczenia/przerwy, informującym ZUS o statusie pracownika. To pokazuje, że system jest przemyślany i zapewnia ciągłość informacji, nawet gdy obowiązki finansowe przechodzą między podmiotami.
