Możliwość przejścia na emeryturę po wielu latach pracy wciąż budzi duże emocje, szczególnie wśród osób, które mają za sobą 35-40 lat aktywności zawodowej, ale nie osiągnęły jeszcze wieku emerytalnego. Najnowsze wiadomości z Sejmu dotyczą przede wszystkim dalszych losów dwóch starszych projektów oraz zapowiedzi nowej propozycji Lewicy. Poniżej wyjaśniam, co faktycznie się zmieniło, czego jeszcze nie uchwalono i co można zrobić już teraz.
Najważniejsze informacje o emeryturach stażowych w 2026 roku
- Emerytura stażowa nie obowiązuje jeszcze jako powszechne świadczenie.
- Dwa projekty, zakładające między innymi 35 lat stażu dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, nadal pozostają na etapie prac parlamentarnych.
- Lewica zapowiada nowy projekt z jednakowym wymogiem stażowym dla kobiet i mężczyzn, ale jego ostateczne założenia nie są jeszcze znane.
- Obecny wiek emerytalny nadal wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
- Nowe zasady liczenia stażu pracy od 2026 roku nie wprowadzają emerytury stażowej i nie dają automatycznie prawa do wcześniejszego świadczenia.
Co obecnie dzieje się w Sejmie
Najważniejsza wiadomość jest prosta: ustawa o emeryturach stażowych nie została jeszcze uchwalona. W oficjalnych informacjach Sejmu nadal widnieją dwa projekty rozpatrywane po pierwszym czytaniu w lutym 2024 roku. Jeden ma charakter obywatelski i znajduje się pod drukiem nr 27, drugi jest projektem poselskim oznaczonym numerem 187.
Oba zakładają możliwość przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku 60 lub 65 lat, jeżeli ubezpieczony ma odpowiednio długi staż i wyliczone świadczenie nie byłoby niższe od emerytury minimalnej. Projekty skierowano do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, ale do 15 września 2026 roku nie zakończono ich prac.
Równolegle pojawiły się zapowiedzi nowego projektu Lewicy. Ma on odejść od wcześniejszego podziału na 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, proponując jednakowy próg stażu. W przestrzeni publicznej pojawiały się warianty 35 albo 37 lat, jednak bez opublikowanego tekstu ustawy nie można traktować tych liczb jako obowiązujących zasad.
Z mojego punktu widzenia właśnie ten etap jest dziś najważniejszy. Sama zapowiedź polityczna nie daje jeszcze prawa do złożenia skutecznego wniosku w ZUS. Potrzebne są uchwalenie ustawy, podpis prezydenta, publikacja oraz określenie daty wejścia przepisów w życie.
Jakie rozwiązania przewidują dotychczasowe projekty
Wcześniejsze projekty parlamentarne opierały się na podobnym mechanizmie. Prawo do świadczenia miałaby uzyskać osoba, która nie osiągnęła powszechnego wieku emerytalnego, ale udowodniła bardzo długi staż ubezpieczeniowy. Sam staż nie wystarczałby jednak w każdym przypadku.
| Wariant | Proponowany staż | Dodatkowy warunek | Status |
|---|---|---|---|
| Projekt obywatelski, druk nr 27 | 35 lat kobieta, 40 lat mężczyzna | Świadczenie co najmniej na poziomie emerytury minimalnej | Prace w komisji |
| Projekt poselski, druk nr 187 | 35 lat kobieta, 40 lat mężczyzna | Wyliczona emerytura nie niższa od minimalnej | Prace w komisji |
| Projekt rządowy UD512 | 38 lat kobieta, 43 lata mężczyzna | Wymóg odpowiednio wysokiego świadczenia | Brak obowiązującej ustawy |
| Nowa propozycja Lewicy | Ostateczna liczba nie została potwierdzona | Zapowiadany wspólny próg dla obu płci | Zapowiedź projektu |
W projektach z druków 27 i 187 mowa jest o okresach składkowych i nieskładkowych. To ważne rozróżnienie, ponieważ nie każdy okres pozostawania poza etatem zwiększa staż w taki sam sposób. Ostateczne znaczenie miałyby dopiero szczegółowe przepisy oraz dokumenty zaakceptowane przez ZUS.
Warto też pamiętać, że emerytura stażowa nie oznaczałaby automatycznie wypłaty 1978,49 zł brutto. Tyle od 1 marca 2026 roku wynosi najniższa emerytura, ale w projektach była to przede wszystkim minimalna granica pozwalająca nabyć prawo do świadczenia. Sama kwota emerytury zależałaby od zgromadzonych składek, kapitału początkowego i średniego dalszego trwania życia.
Dlaczego emerytury stażowe wciąż nie zostały wprowadzone
Spór nie dotyczy wyłącznie tego, czy osoby z długim stażem powinny mieć możliwość wcześniejszego zakończenia pracy. Największe pytania dotyczą kosztów dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wysokości nowych świadczeń oraz wpływu reformy na rynek pracy.
Wcześniejsze przejście na emeryturę oznacza krótszy okres odprowadzania składek i dłuższy czas pobierania świadczenia. Przy obecnym systemie zdefiniowanej składki może to prowadzić do niskiej emerytury, zwłaszcza gdy ktoś ma długi staż, ale przez znaczną część życia pracował za niewysokie wynagrodzenie.
Drugim problemem jest zakres stażu. Politycy muszą odpowiedzieć, czy liczyć wyłącznie okresy opłacania składek, czy także wybrane okresy nieskładkowe, naukę, opiekę nad dziećmi, służbę wojskową albo pracę w gospodarstwie rolnym. Bez takich ustaleń hasło „emerytura po stażu” brzmi atrakcyjnie, ale nie daje się jeszcze zastosować do konkretnej osoby.
Znaczenie ma również równe traktowanie kobiet i mężczyzn. Dotychczasowy wariant 35 i 40 lat był krytykowany zarówno za różnicowanie wymagań, jak i za możliwe skutki finansowe. Nowy projekt może zmienić ten element, lecz dopóki nie trafi do Sejmu, pozostaje tylko zapowiedzią.
Nowy staż pracy od 2026 roku nie jest emeryturą stażową
W 2026 roku zmieniły się zasady ustalania stażu pracy na potrzeby uprawnień pracowniczych. Do stażu można doliczać między innymi udokumentowane okresy pracy na umowie zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej czy współpracy przy działalności. W sektorze publicznym przepisy stosuje się od 1 stycznia, a u pozostałych pracodawców od 1 maja 2026 roku.
Ta zmiana może wpłynąć na wymiar urlopu, dodatki stażowe albo uprawnienia pracownicze, ale nie tworzy nowej emerytury. Nie oznacza także, że każdy rok z umowy zlecenia automatycznie zwiększy kapitał emerytalny zapisany na koncie w ZUS.
Osoby prowadzące działalność powinny sprawdzić historię ubezpieczenia, opłacone składki i dokumenty rozliczeniowe. Przy okazji można uporządkować błędy w ZUS DRA, ponieważ nieścisłości w dokumentach płatnika potrafią później utrudnić potwierdzenie konkretnych okresów.
ZUS przewidział elektroniczny wniosek USP o zaświadczenie dotyczące okresów, które można doliczyć do stażu pracy. Takie zaświadczenie służy jednak głównie celom pracowniczym. Nie jest decyzją przyznającą emeryturę stażową.
Co można zrobić przed uchwaleniem nowych przepisów
Na dziś nie ma podstawy prawnej, aby złożyć wniosek o powszechną emeryturę stażową tylko dlatego, że ktoś przepracował 35, 40 lub więcej lat. Obowiązują standardowe zasady, czyli przede wszystkim osiągnięcie wieku emerytalnego oraz spełnienie wymogów właściwych dla danego rodzaju świadczenia.
Można jednak przygotować się do ewentualnych zmian. Najrozsądniejsze działania obejmują:
- sprawdzenie konta ubezpieczonego na platformie eZUS,
- zgromadzenie świadectw pracy i dokumentów potwierdzających starsze okresy zatrudnienia,
- zweryfikowanie kapitału początkowego, jeśli część pracy przypadała przed 1999 rokiem,
- poproszenie ZUS o wyliczenie prognozowanej emerytury,
- porównanie skutków wcześniejszego odejścia z dalszą pracą przez kilka lat.
To ostatnie porównanie jest szczególnie istotne. Wcześniejsza emerytura może dać ulgę zdrowotną i czas na odpoczynek, ale zwykle oznacza niższą miesięczną wypłatę. Jeżeli ktoś planuje po uzyskaniu świadczenia nadal pracować, powinien wcześniej sprawdzić zasady ograniczania lub zawieszania wypłaty oraz limity dorabiania do renty, jeśli równocześnie pobiera rentę.
Na jakie informacje czekać przed decyzją o odejściu z pracy
Najważniejsze będzie opublikowanie pełnego projektu, a nie sama deklaracja partii. Dopiero wtedy będzie można ocenić, czy próg wyniesie 35, 37 albo inną liczbę lat, jakie okresy zostaną uwzględnione i czy przepisy obejmą osoby już spełniające potencjalne warunki.
Do czasu uchwalenia ustawy traktowałbym doniesienia o „pewnej emeryturze po 35 latach” z dużą ostrożnością. Najnowszy stan prac wskazuje na powrót tematu do debaty parlamentarnej, ale nie na gotowe świadczenie dostępne od ręki. Dla konkretnej osoby najważniejsze pozostają dokumenty w ZUS, realna prognoza kwoty oraz ocena, czy dalsza praca poprawi bezpieczeństwo finansowe.
Jeżeli projekt trafi do Sejmu we wrześniu 2026 roku, czeka go jeszcze kilka etapów: pierwsze czytanie, prace komisji, drugie i trzecie czytanie, Senat, podpis prezydenta oraz publikacja. Dopiero po zakończeniu tej ścieżki będzie można mówić o prawach, terminach składania wniosków i faktycznych wypłatach.
